انجام انواع جراحی های لاپاراسکوپیک دکتر فرامین محسنی
03 آذر 1403
لاپاراسکوپی چیست؟
در جراحی لاپاراسکوپی، از ابزاری به نام لاپاراسکوپ استفاده میشود. لاپاراسکوپ یک لوله کوچک، مجهز به یک منبع نور و دوربین است و تصاویری از داخل شکم و لگن روی یک مانیتور مستقر در اتاق جراحی میدهد. در این روش، جراح لاپاراسکوپ با ایجاد برشهای کوچک در پوست، به اندامهای داخلی دسترسی پیدا میکند.
لاپاراسکوپی (laparoscopy ) یک شیوه مدرن و پیشرفته از جراحی است که برای انجام عملهای ناحیه شکم و حفره لگن به کار میرود. در این روش، جراح ابزارهای بسیار باریک و ظریفی را از طریق برشهای بسیار کوچک به داخل شکم و بخشهایی از لگن وارد میکند. یکی از ابزارهای وارد شده به شکم، لاپاراسکوپ یا دوربین لاپاراسکوپی است که تصاویر زنده ای از شکم و لگن را به مانیتور ارسال کرده و تیم جراحی از طریق این نمایشگر کلیه اقدامات و روند جراحی را کنترل میکند.
تفاوت لاپاراسکوپی با جراحی باز چیست؟
در طول لاپاراسکوپی درست مثل جراحی باز، جراح از یک سری ابزار برای درمان برخی بیماریها استفاده میکند. اما تفاوت در چگونگی انجام این کار است. مثلاً به این عمل “جراحی کم تهاجمی” یا “جراحی سوراخ کلید” میگویند، چون به برشهای کوچکتری نسبت به جراحی سنتی “باز” نیاز دارد. در جراحی لاپاراسکوپی از برشهای کوچکتر استفاده میشود که دارای چندین مزیت است، از جمله:
- اقامت کوتاهتر در بیمارستان
- درد کمتر
- بهبودی سریعتر و اسکارهای کوچکتر
از لاپاراسکوپی برای چه کاری استفاده میشود؟
لاپاراسکوپی نه تنها یک روش جراحی است بلکه آن را میتوان برای تشخیص بسیاری از بیماریها و مشکلاتی که در ناحیه شکم و لگن اتفاق میافتند استفاده کرد.
جراحی لاپاراسکوپی بیشترین کاربرد را در موارد زیر دارد:
- زنان: بررسی و درمان بیماریهای مربوط به سیستم تولیدمثل زنان
- گوارش: بررسی و درمان شرایطی که بر سیستم گوارشی اثر میگذارد، درمان چاقی (جراحی اسلیو معده، جراحی بای پس معده و …) و …
- اورولوژی: بررسی و درمان شرایطی که سیستم ادراری و تناسلی مردان را تحت تأثیر قرار میدهد
لاپاراسکوپی برای کمک به تشخیص علت علائم در شکم یا لگن استفاده میشود. معمولاً در صورتی انجام میشود که آزمایشهای تصویربرداری مانند اشعه ایکس، سونوگرافی و اسکن MRI اطلاعات کافی برای تأیید تشخیص ارائه نکرده باشند در زیر به موارد استفاده آن اشاره میکنیم. البته در برخی موارد ممکن است درد شکم شما به دلیل یبوست باشد که در این باره از پزشک خود مشورت بگیرید.
- درمان بیماریهای گوارشی
- درمان اختلالات ادراری
- درمان اختلال و درد در کیسه صفرا
- درمان بیماری التهابی لگن (PID)
- درمان بیماریهای کبدی
- برداشتن رحم، لولههای فالوپ یا تخمدانها
- تشخیص یا درمان آندومتریوز
- تشخیص یا حذف کیست و تومورهای تخمدان
- ارزیابی ناباروری زنان
- درمان حاملگی خارج رحمی
- برداشتن کیسه صفرا یا قسمتهایی از روده (مثلاً آپاندیس)
- انجام بیوپسی (برداشتن نمونه بافت کوچک)
- جستجو برای علل درد شکم یا لگن

مزایای لاپاراسکوپی
جراحی لاپاراسکوپی (برای بخشهایی که قابل انجام است) نسبت به جراحی باز مزایای زیادی دارد:
- مدت زمان بستری در بیمارستان کوتاهتر است.
- پس از جراحی، ریکاوری سریعتر صورت میگیرد.
- احساس درد و خونریزی کمتر است.
- به دلیل برشهای کوچک، جای زخم کمتر است و در بسیاری موارد جای زخم به طور کامل از بین میرود.
جراحی اسلیو معده یا همان جراحی کوچک کردن معده یکی از انواع جراحیها موسوم به جراحیهای باریاتریک در درمان افراد مبتلا به چاقی و اضافه وزن میباشد. در عمل اسلیو معده به صورت کلی 70 تا 80 درصد از حجم معده در طی جراحی برداشته شده و قطعهای به شکل موز از حجم کلی معده باقی میماند.

عمل بای پس معده چیست؟
بای پس معده (Gastric bypass) نوعی عمل لاغری به روش لاپاراسکوپی است. این عمل به منظور کاهش وزن موثر در افراد دارای چاقی مفرط انجام داده می شود. (افرادی که شاخص توده بدنی یا BMI آن ها ۴۰ یا بالاتر از آن باشد، چاقی مفرط دارند.)
طی این عمل یک جراح لاغری مسیر عبور مواد غذایی از مری به روده را تغییر داده و کوتاه می کند. به همین دلیل به این روش بای پس (میانبر) گفته می شود. در واقع جراح کاری می کند حجم معده کاهش یابد و غذای خورده شده بدون اینکه تمام حجم معده را اشغال یا طی کند وارد روده شود. این عمل نه تنها باعث سیری زودرس می شود بلکه اغلب مواد غذایی اضافی خورده شده مستقیما وارد روده شده و آماده دفع شوند.

کوله سیستکتومی چیست؟ (برداشتن کیسه صفرا)
کوله سیستکتومی یک عمل جراحی برای برداشتن کیسه صفرا است. کیسه صفرا عضوی کوچک در زیر کبد است. در سمت راست بالای شکم قرار دارد. کیسه صفرا یک مایع گوارشی به نام صفرا را در خود ذخیره می کند که در کبد ساخته می شود.
برای برداشتن کیسه صفرا 2 نوع عمل جراحی وجود دارد:
روش باز یا سنتی
در این روش ، یک برش به طول حدود 4 تا 6 اینچ در سمت راست بالای شکم ایجاد می شود. جراح کیسه صفرا را پیدا کرده و از طریق برش آن را از بدن خارج می کند.
روش لاپاراسکوپی
در این روش از 3 تا 4 برش بسیار کوچک استفاده می شود. جراح از یک لوله باریک و بلند به نام لاپاراسکوپ استفاده می کند. این لوله دارای یک دوربین فیلمبرداری کوچک و ابزار جراحی است. لوله ، دوربین و ابزار از طریق برش ها وارد بدن می شوند. جراح در حالی که از مانیتور داخل بدن را مشاهده می کند، جراحی را انجام می دهد. کیسه صفرا از طریق یکی از برش ها از بدن خارج می شود.

اسپلنکتومی لاپاراسکوپیک چیست؟ (برداشتن طحال)
اسپلنکتومی یک عمل جراحی برای برداشتن طحال است. طحال عضوی است که در زیر قفسه دنده ها و در سمت چپ و بالای شکم قرار گرفته است. این عمل می تواند سبب پیشگیری از عفونت شود و مواد غیرضروری نظیر سلول های خونی آسیب دیده را از خون شما جدا کند.
شایع ترین دلیل عمل جراحی طحال، درمان پارگی آن است که اغلب به دلیل آسیب دیدگی در ناحیه شکم ایجاد می شود. از اسپلنکتومی ممکن است برای درمان سایر بیماری ها استفاده شود؛ از جمله بزرگ شدن طحال که باعث ناراحتی (اسپلنومگالی) می شود.
برخی دیگر از کاربردهای این جراحی عبارتند از: درمان اختلالات خونی، درمان برخی سرطان ها، پیشگیری ازعفونت و کیست ها یا تومورهای غیرسرطانی و ...

آپانکتومی لاپاراسکوپیک چیست؟ (برداشتن آپاندیس)
عمل آپاندیس بسته یا لاپاروسکوپی یک روش جراحی است که با استفاده از ابزارهای کوچک و لولههای نوری و دوربین، آپاندیس را برمیدارند. در این روش، پزشک از چند برش کوچک (حدود چند میلیمتر) در ناحیه شکم استفاده میکند. ابزارهای لاپاروسکوپی از طریق برشهای کوچک وارد شکم میشوند و دوربین به یکی از برشها متصل شده تا پزشک تصاویر داخل شکم را ببیند. بعد با استفاده از ابزار دیگری، آپاندیس را برمیدارد.
مزایای آپاندکتومی لاپاراسکوپی شامل موارد زیر است:
- برشهای کوچکتر و نداشتن برش بزرگ در ناحیه شکم
- کاهش خطر عفونت بعد عمل
- اقتصادیتر بودن و بستری کوتاهتر در بیمارستان
- برگشت سریعتر به تغذیه معمولی

کولکتومی لاپاراسکوپیک چیست؟ (جراحی روده بزرگ)
کولکتومی یک روش جراحی برای برداشتن تمام یا بخشی از روده بزرگ است. زمانی که تنها بخشی از کولون برداشته شود، کولکتومی جزئی نامیده می شود. این روش به عنوان برداشتن روده نیز شناخته می شود. روده بزرگ بخشی از دستگاه گوارش بدن است. دستگاه گوارش مواد مغذی (ویتامین ها، مواد معدنی، کربوهیدرات ها، چربی ها، پروتئین ها و آب) را از غذاها حذف و پردازش می کند و به دفع مواد زائد از بدن کمک می کند. دستگاه گوارش از مری، معده و روده کوچک و بزرگ تشکیل شده است. فوت اول روده بزرگ روده بزرگ یا کولون نامیده می شود. 6 اینچ آخر رکتوم و کانال مقعدی است. کانال مقعدی به مقعد (دهانه روده بزرگ به خارج بدن) ختم می شود.
